Gdańsk: Tradycja i współczesność w muzyce sakralnej

W dniach 6-7 maja bieżącego roku na Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku odbyła się już po raz dwunasty konferencja naukowa z cyklu Musica Sacra. Tegoroczny temat konferencji brzmiał „Tradycja i współczesność w muzyce sakralnej”.


933853_image003_4


Organizatorem konferencji była Katedra Muzyki Kościelnej Wydziału Dyrygentury Chóralnej, Muzyki Kościelnej, Edukacji Artystycznej, Rytmiki i Jazzu gdańskiej Akademii. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego konferencji był ks. dr. hab. Jacek Bramorski, profesor AM.

Konferencję otworzyło słowo wstępne ks. prof. Bramorskiego oraz prof. Marka Rocławskiego, Prorektora Akademii Muzycznej. Jako pierwszy wystąpił ks. dr. hab. Grzegorz Poźniak z Uniwersytetu Opolskiego, prezesa Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych, który przedstawił uczestnikom działalność Stowarzyszenia. Ks. Poźniak odniósł się do pozostawiającego jego zdaniem wiele do życzenia stanu muzyki kościelnej w Polsce. Szczególnie zapadło w pamięć jego trafne porównanie powszechnych w świątyniach wyświetlaczy tekstów pieśni liturgicznych do tablic z rozkładami jazdy pociągów na dworcach PKP. Ks. Poźniak podkreślił cel Stowarzyszenia – podniesienie poziomu muzyki kościelnej w polskich świątyniach. Aktualnie Stowarzyszenie pracuje między innymi nad stworzeniem ogólnopolskiego śpiewnika liturgicznego dla wszystkich diecezji (być może jego podstawą będzie popularny śpiewnik ks. Siedleckiego) oraz opracowanie nowych melodii ordinariów i propriów do nowego ryt mszy.

Jako następny wystąpił prof. Bogusław Grabowski z Akademii Muzycznej w Gdańsku. Tematem jego referatu była praca organisty i związane z nią trudności wykonawcze jednoczesnego pełnienia funkcji kantora i organisty. Prof. Grabowski zaznaczył, że przez wieki nie praktykowano łączenia tych dwóch funkcji, odbywało sie to jedynie w ramach wykonywania muzyki świeckiej. Obecnie w świadomości wiernych organista jest przede wszystkim tą osobą, która wykonuje podczas liturgii śpiew. Jest to błędne przekonanie, a jego skutkiem jest ocenianie organistów nie według tego jak grają, ale według tego jak śpiewają. Wśród innych problemów prof. Grabowski wymienił zupełnie niepotrzebne nagłośnienie elektroniczne, które zniekształca głos i uniemożliwia kantorowi usłyszenie własnego śpiewu, a także nieodróżnianie przez kapłanów i wiernych pieśni religijnej od piosenki religijnej. Ważne jest, abyśmy pamiętali, że śpiewa się nie na liturgii, ale śpiewa się liturgię. Prof. Grabowski zacytował również instrukcję Episkopatu Polski dotyczącą muzyki sakralnej, która zaleca w większym stopniu stosowanie w kościołach chorału gregoriańskiego. Prof. Grabowski odwołał się też do postaci Papieża Benedykta XVI, wielkiego teologa i sprzymierzeńca muzyków kościelnych, który podkreśla rolę Tradycji w życiu Kościoła.

W kolejnym wystąpieniu dr Michał Sławecki z Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie w erudycyjny sposób poddał krytyce sposób opracowania śpiewów łacińskich w najnowszym wydaniu Śpiewnika kościelnego ks. Jana Siedleckiego. Największe problemy generuje według dra Sławeckiego transkrypcja notacji chorałowej na pięciolinię, która nie zawsze jest dokonań w zgodzie z pierwotnym zapisem. Niektóre melodie zawarte w Śpiewniku nie mają też nic wspólnego z oryginalnymi melodiami gregoriańskimi. Transkrypcja bywa niekonsekwentna, gdyż ciężko jest odróżnić nutę długą od reperkusji (powtórzenia). Dr Sławecki podkreślił również, że wedle najnowszych ustaleń szkoła z Solesmes myli się odrzucając reperkusję w wykonywaniu chorału.

W kolejnych referatach dr Anna Maria Sawicka z Gdańska przybliżyła temat inspiracji chrześcijańskich w XIX i XX-wiecznej literaturze wiolonczelowej, dr Krzysztof Niegowski z Kalisza opowiedział o improwizacji organowej jako otwartości na sacrum, a Paweł Pasternak z Warszawy o działalności organmistrza-amatora Stanisława Aleksandra z Marcinkowic. Pierwszy dzień konferencji zakończyła Msza święta w nowym rycie odprawiona we franciszkańskim kościele Świętej Trójcy, podczas której Schola Cantorum Katedry Muzyki Kościelnej Akademii Muzycznej wykonała m. in. części stałe z gregoriańskiej Mszy I przeznaczonej na okres wielkanocny, a także Locus iste Antona Brucknera czy Ave verum Camille’a Saint-Saënsa. Na organach zagrał prof. Grabowski. Po Mszy odbył się koncert, podczas którego dr. hab Andrzej Szadejko wykonał dwie Toccaty organowe Girolamo Frescobaldiego, prof. Bogusław Grabowski zagrała Fantasię quattuor vocum Valentina Bakfarka, Schola Cantorum zaśpiewała Exultate Deo da Palestriny oraz dwie kompozycje współczesnego, zmarłego w tym roku polskiego kompozytora Andrzeja Koszewskiego: Zdrowaś Królewno Wyborna oraz Magnificat. Szczególnie przejmująco zabrzmiał we wnętrzach świątyni Pater noster młodego, urodzonego w 1987 roku polskiego kompozytora Jakuba Neske zaśpiewany przez Chór Sceny Muzycznej Gdańsk, który wykonał również utwór To the Mothers in Brazil współczesnego kompozytora Larsa Janssona. Wykonane podczas koncertu utwory autorstwa współczesnych kompozytorów są dowodem na to, że współczesna muzyka sakralna nie musi być marną kopią popowo-rockowych musicali, ani też nie musi charakteryzować się czystym odtwórstwem.

Drugi dzień konferencji rozpoczął się od referatu ks. prof. Andrzeja Filabera z Warszawy, który przedstawił działalność ks. Wojciecha Lewkowicza (1901-1971) na rzecz formacji organistów i muzyków kościelnych. Prelegent zwrócił uwagę, że dziś często muzyka bywa niestety wyrazem samorealizacji, a nie ukazywania prawdy, dobra i piękna. Wystąpienie to było tym cenniejsze, że ks. prof. Filader miał okazję poznać śp. ks. Lewkowicza osobiście, w związku z czym podzielił się kilkoma refleksjami i wspomnieniami na jego temat.

Następnym referatem był bogato ilustrowany przykładami muzycznymi referat dr. hab. Macieja Babnisa z gdańskiej Akademii Muzycznej dotyczący muzyki liturgicznej w Kościele Anglii. W kolejnym wystąpieniu organizator konferencji ks. prof. Jacek Bramorski, autor książki „Pieśń nowa człowieka nowego. Teologiczno-moralne aspekty muzyki w świetle myśli Josepha Ratzingera – Benedykta XVI” opowiedział o teologii muzyki Benedykta XVI. Wskazał na fakt, że Benedykt XVI jest świadkiem tradycji w czasach współczesnych, bezwarunkowym obrońcą Prawdy w czasach dyktatury relatywizmu.

W ostatniej części konferencji znalazły się trzy referaty poświęcone kompozytorom: prof. Monika Fedyk-Klimaszewska z Gdańska opowiedziała o duetach sakralnych Stanisława Moniuszki, dr Joanna Schiller-Rydzewska z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego o sacrum w twórczości współczesnych kompozytorów gdańskich, a dr Anna Szarapka z Bydgoszczy o religijnej twórczości współczesnej kompozytorki Bernadetty Matuszczak.

Spotkanie zakończyła dyskusja. Organizatorom konferencji należą się gorące brawa za przybliżenie tak ważnego tematu. Szczególnie biorąc pod uwagę wielki szacunek dla Tradycji liturgicznej i teologicznej Kościoła. Tym bardziej szkoda, że liczba słuchaczy konferencji nie była zbyt duża.

Podobne...

Dodaj komentarz

Top
error: